Διεθνείς Σχέσεις και Διεθνής Πολιτική
Συγγραφή
Αλέξης Ηρακλείδης
Κριτικός αναγνώστης
Αστέρης Χουλιάρας
Συντελεστές έκδοσης
Γλωσσική Επιμέλεια: Δημήτρης Κονάχος
Γραφιστική Επιμέλεια: Ηλίας Τσιώνης
Τεχνική Επεξεργασία: Ηλίας Τσιώνης
Το ανά χείρας ηλεκτρονικό βιβλίο επιχειρεί να καλύψει ένα κενό στην ελληνική βιβλιογραφία των Διεθνών Σχέσεων και της διεθνούς πολιτικής. Η διεθνής πολιτική, όπως αρχικά ονομάζονταν οι Διεθνείς Σχέσεις (όταν ο επιστημονικός αυτός κλάδος δημιουργήθηκε το 1919), είναι η διεθνή πολιτική διάσταση, ο σκληρός πυρήνας της μελέτης των διεθνών σχέσεων, les grandes affaires (οι μεγάλες υποθέσεις), όπως λεγόταν στη διπλωματία του 19ου αιώνα. Η διεθνής πολιτική ερευνά κυρίως τις διακρατικές σχέσεις (εξωτερική πολιτική, διπλωματία) και τα μεγάλα διεθνή πολιτικά ζητήματα, όπως ο πόλεμος και η αναζήτηση της ειρήνης, η ισχύς και η ισορροπία ισχύος, η στρατηγική και η ασφάλεια, η γεωπολιτική, οι συγκρούσεις και η επίλυσή τους, το διεθνές δίκαιο και η διεθνή ηθική, η διεθνής οργάνωση, και πιο πρόσφατα (από τη δεκαετία του 1970 και ειδικά μετά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου) ο εθνικισμός, οι αποσχιστικές συγκρούσεις, οι ασύμμετρες συγκρούσεις (τρομοκρατία), τα ανθρώπινα δικαιώματα και η ανθρωπιστική επέμβαση και η παγκόσμια διακυβέρνηση. Εξυπακούεται ότι οι Διεθνείς Σχέσεις μελετούν και άλλες εξίσου σημαντικές πτυχές πέρα από τη διεθνή πολιτική, όπως τις διεθνείς οικονομικές σχέσεις, γνωστή και ως διεθνής πολιτική οικονομία, τα περιβαλλοντικά ζητήματα, τη δραστηριότητα των διεθνικών ΜΚΟ και τη συναφή παγκόσμια κοινωνία πολιτών. Τα ζητήματα αυτά θα τα θίξουμε μόνο ακροθιγώς, μια και ο κύριος άξονάς μας είναι, όπως είπαμε, η διεθνής πολιτική.
Το βιβλίο αυτό προορίζεται για προπτυχιακούς φοιτητές σε ελληνικά πανεπιστήμια, ειδικά σε τμήματα Διεθνών Σπουδών ή Πολιτικής Επιστήμης. Ορισμένα όμως κεφάλαια, όπως τα κεφάλαια 8-10 (εθνικισμός, ανθρώπινα δικαιώματα, ανθρωπιστική επέμβαση), κινούνται και σε μεταπτυχιακό επίπεδο. Αυτό ήταν αναπόφευκτο γιατί τα θέματα είναι από αυτά με τα οποία έχω ασχοληθεί εδώ και πολλά χρόνια. Ένα από τα κύρια σημεία που, νομίζω, ξεχωρίζουν στο βιβλίο αυτό είναι η ιστορική διάσταση, δηλαδή το πώς και πότε προέκυψαν οι διάφορες αντιλήψεις, θεωρίες, έννοιες, αρχές, δόγματα και τάσεις στη θεωρία και στην πρακτική των Διεθνών Σχέσεων και της διεθνούς πολιτικής, κάτι που λείπει από τα περισσότερα σύγχρονα γενικά βιβλία Διεθνών Σχέσεων. Επίσης γίνεται μία προσπάθεια παρουσίασης των διαφόρων θεωριών, απόψεων ή διαφωνιών, με τη μορφή του διαλόγου και της λεκτικής αντιπαράθεσης εν είδει debate, για να είναι το βιβλίο πιο ενδιαφέρον, αλλά και για να δίνεται η ίδια βαρύτητα –ή, για την ακρίβεια, σχεδόν η ίδια βαρύτητα– στις διιστάμενες απόψεις. Αυτό βέβαια δεν σημαίνει ότι στέκομαι εντελώς ουδέτερος και ότι δεν λαμβάνω, διακριτικά, θέση σε διάφορα σημαντικά θεωρητικά ζητήματα, ειδικά αν έχουν και σαφή πρακτική διάσταση, π.χ. πολιτική της ισχύος (Realpolitik) ή συνεργασία και αλληλεξάρτηση, ανυπαρξία διεθνούς ηθικής ή διεθνής ηθική, παραδοσιακή στρατηγική ή συνολική ασφάλεια, επίλυση συγκρούσεων με «μηδενικό άθροισμα» ή με κερδισμένους («θετικό άθροισμα»), οικουμενικά ανθρώπινα δικαιώματα ή πολιτισμικός σχετικισμός, ανθρωπιστική επέμβαση ή όχι, εθνογένεση ή εθναφύπνιση, πανοραμική γεωπολιτική με «εχθρούς» και «φίλους» ή κριτική γεωπολιτική κ.λπ.
